Tinker Tailor Soldier Spy 1

Waardering:

4.0   (1)

Je zult maar naar Tinker Tailor Soldier Spy gaan omdat je een soort James Bond verwacht. Dan duren die ruim twee uur lang. Hoofdspion George Smiley is eerder een antiheld en er zit maar twee of drie keer wat actie in. Maar wat een beklemmende sfeer en wat een spanning, in veel bruine en vaalblauwe tinten uit de jaren vijftig en zestig.

John le Carré schreef het boek in 1974, geholpen door zijn eigen ervaring als Brits geheim agent (1958-1964). Het zijn de topjaren van de Koude Oorlog. Het hoofd van de militaire spionagedienst MI6, codenaam ‘Control’, vermoedt dat er een ‘mol’ in de gelederen is, een handlanger van de Russen. Kort daarna komt ook een jonge geheim agent, Ricky Tarr, met zo’n verhaal. Smiley moet het uitzoeken. De kijkers volgen het verhaal verder door zijn enorme bril, grotendeels via flashbacks. Tarr heeft zijn informatie van een Russin met wie hij in Istanbul het bed heeft gedeeld – maar wat een contrast met een verovering van de zoveelste Bondgirl. De vrouw is de volgende ochtend verdwenen. Bovendien: klopt haar verhaal wel, is er wel een ‘mol’?
 
Met prachtig acteerwerk en beelden die grauw zijn van nostalgie, tekent de film een tijd waarin spionage een zaak is van mannen in lange regenjassen. Soms meer met elkaar in gevecht dan met de vijand. Loyaliteiten uit persoonlijk belang. En altijd en overal wantrouwen – niets is wat het lijkt, of juist weer wel, als je daar al een idee van hebt.
 
In die onzekerheid is George Smiley een baken in driedelig pak. Onkreukbaar en grotendeels zwijgend baant hij zich een weg door de misinformatie. Je loopt naar een dossierkast, haalt er een map uit, je neemt hem mee naar huis en de volgende ochtend wrijf je slaperig in je ogen. Opwindender is spionage soms niet.
 
De titel van boek en film komt van een Engels aftelrijmpje. ‘Control’ had zijn naaste medewerkers codenamen gegeven – en hun beeltenis elk op een schaakstuk geplakt, in zijn werkkamer thuis – en Smiley telt ze af, op zoek naar wie de mol kan zijn. De ontknoping is bijna onontwarbaar complex. Maar niet voor een Britse agent die zich verlinkt voelt, en hij trekt de consequenties. Zijn leven is stuk. Het geldt eigenlijk voor al die mannen: hun leven zit gevangen in hun lange regenjas. Gaat dat zien, als u niet zo’n James Bond-fan bent.