Downton Abbey 0

Waardering:

4.0   (2)

Liefhebbers van Jane Austen en weelderige kostuumdrama's komen volop aan hun trekken bij het extreem populaire Downton Abbey.

Waar sommigen de populariteit van televisieseries van tegenwoordig nog zien in termen van seks en geweld, spreken de cijfers van Downton Abbey deze verklaring tegen. Er is vrijwel geen grof taalgebruik, nauwelijks seks (en al helemaal niet in beeld) en het gewelddadigste moment in seizoen 1 is een snel geblust vuistgevecht tussen twee bedienden.

Wat het epos rond de aristocratische familie Crawley wèl bevat zijn de gebruikelijke elementen voor een periodedrama: prachtige jurken (en aangezien de aristocratie geacht werd zich drie maal daags te verkleden zien we een hoop verschillende exemplaren voorbij komen), sterk acteerwerk, een prachtige locatie en heerlijke spitse dialogen in ouderwets Engels.

De Amerikaans-Britse co-productie trok zowel in de Verenigde Staten als in het Verenigd Koninkrijk een recordaantal kijkers (gemiddeld zo'n zes miljoen per aflevering!). In Engeland was het de meest succesvolle periodeserie sinds Brideshead Revisited en de dvd-box was de best verkopende op Amazon ooit. In Nederland werd de serie door de NCRV uitgezonden en trok het tussen de 430.000 en 748.000 kijkers.

Seizoen 1 (7 afleveringen) speelt zich af in de periode 1912 - 1914. De eerste aflevering begint met het nieuws van de gezonken Titanic en de serie besluit met de oorlogsverklaring tussen Engeland en Duitsland. Seizoen 2 (8 afleveringen, hier niet besproken) verhaalt over de periode 1914 - 1919, met een bonusspecial over de kerstperiode van 1919-1920. Seizoen 3 over The Roaring Twenties is in de maak. Deze periode  van het interbellum is niet veel in beeld geweest op de televisie of in films. Als we denken aan kostuumfilms, dan gaat het vaak over de 18e eeuw (denk aan Jane Austen adaptaties) of hooguit de 19e eeuw (The Young Victoria). Downton Abbey speelt zich ongeveer af in de periode van net voor The King's Speech en ook daar zagen we een personage worstelen met zichzelf in een nieuwe tijd met nieuwe verwachtingen.

In Downton Abbey staat niet één persoon centraal, maar een hele familie met zijn bedienden daar omheen. De familie Crawley, met aan het hoofd Robert Crawley, Graaf van Grantham, moet zich staande houden in een maatschappij die in hoog tempo aan het veranderen is. Hoewel ze het nauwelijks beseffen, hangt de Eerste Wereldoorlog ("the great war") als een donkere wolk boven hun hoofd. Om nog maar niet te spreken over politieke ontwikkelingen als het vrouwenkiesrecht of de opkomst van het socialisme, dat een einde wil maken aan de klassenmaatschappij.

Die grote maatschappelijke ommezwaai is ingebed in het individuele verhaal van de graaf. Crawley heeft geen zonen voortgebracht en dreigt nu zowel Downton Abbey als zijn titel te verliezen aan een verre neef, die zijn erfgenaam zal zijn in plaats van de oudste dochter. Deze advocaat uit Manchester, Matthew, weet niet wat hem overkomt - hij is opgevoed in de middenklasse en weet nauwelijks hoe hij zich in de hoogste adellijke cirkels moet gedragen. Het is die Engelse klassenmaatschappij, met bijbehorende omgangsvormen, die Downton Abbey zo interessant maakt. Wat dat betreft is de serie enigszins te vergelijken met de Nederlandse serie Oud Geld (Maria Goos, 1998/1999) waar de ondergang van een familie uit het bankwezen centraal stond.

Natuurlijk is ook de soap-achtige verhaallijn tussen de personages boeiend, maar wat Downton Abbey werkelijk bij elkaar houdt is de briljante manier waarop de wereld van de bedienden (beneden in de bediendenkamers) en de wereld van de familie (boven in de salon) in elkaar geschoven is. Boven is de wereld statig, rustig en kalm - en zo ook de cameravoering met lange takes en veel totaalshots waarin we een flink deel van het huis (in werkelijkheid Highclere Castle in Hampshire) te zien krijgen. Beneden heerst hectiek en dus is er in de bediendenkamers (nagebouwd in een Londense studio) vooral uit de hand gefilmd, wat de onrust beneden versterkt.

Grappig genoeg is het verdwijnende onderscheid tussen 'hoog' en 'laag' in de serie ook in het echte leven gebeurd. Downton Abbey werd in Amerika op een publieke zender uitgezonden, maar wist daar het jonge publiek weg te trekken bij Mad Men en Breaking Bad. De perikelen van de Crawleys werden uitgebreid besproken via de sociale media - de serie werd zelfs het onderwerp van een rap van Adam WarRock.

Voor de Gravin Douairière Violet Crawley, de moeder van Robert (fantastisch onderkoeld gespeeld door Dame Maggie Smith, Professor McGonagall uit Harry Potter), is een heuse Facebookpagina aangemaakt. Van haar leukste uitspraken in de serie zijn t-shirts gemaakt. "Put that in your pipe and smoke it!", zou Lady Violet zeggen. Wij zeggen gewoon in goed Nederlands: kijken die handel.