American Gangster 0

Waardering:

0.0   (0)

De Engelse broers Ridley en Tony Scott horen tot de meest toonaangevende producenten / regisseurs van Hollywood. Waar Tony is gespecialiseerd in het actie-genre, daar weet Ridley in steeds andere genres klassiekers te produceren, of het nu sciencefiction, roadmovie, oorlog, historie of romantische komedie betreft. Tot nu toe was Gladiator zijn grootste succes, maar een oscar wist hij nog niet te winnen. Misschien dat het met American Gangster in het misdaadgenre wel gaat lukken; vorig jaar won Martin Scorsese zijn langverwachte beeldje immers ook met een misdaadthriller.

Wat maakt het op ware gebeurtenissen gebaseerde American Gangster zo goed in zijn soort? Niet de originaliteit, want de Amerikaanse strijd tegen drugs in de jaren zestig is een bekend thema. Ook blinkt Scott (deze keer) door wat anachronistische slordigheidjes niet uit in het neerzetten van een tijdsbeeld. Het zijn de interessante karakters die hier tegenover elkaar geplaatst zijn die de film zo memorabel maken. Want als we u zouden laten kiezen, met wie zou u dan liever te maken hebben? Met de in pak geklede gentleman die voor zijn familieleden zorgt, hen zondags mee naar de kerk neemt, zijn vrouw trouw is en zelfs zijn leven voor haar waagt? Of de sjofel geklede, grofgebekte agressieveling die in scheiding ligt met zijn vrouw omdat hij niet van de dames af kan blijven? Kiest u voor de eerste? Die blijkt een meedogenloze drugsbaron die niet op een slachtoffer meer of minder kijkt, terwijl de tweede een van de weinige niet-corrupte en ijverige politierechercheurs is.

Hoewel de film episch in lengte is, zijn beiden niet als held afgeschilderd, maar je kunt je met allebei identificeren. Want het motief van de kwaliteitsbewuste drugsbaron, Frank Lucas, snijdt ergens wel hout: dat orde en een sterke arm in de misdaad van belang zijn om evenwicht in de maffia te bewaren (zoals alleen massabewapening vrede tussen grootmachten lijkt te kunnen garanderen). Terwijl je ook medelijden krijgt met de op het terrein van de wet goudeerlijke rechercheur, Richie Roberts, die in de rechtbank van zijn ex-vrouw te horen krijgt dat hij, ondanks al zijn oprechtheid, toch naar dezelfde hel zal gaan als de misdadigers die hij bestrijdt. Zo blijken de verhoudingen niet zo zwart-wit als de bijzondere filmposter doet vermoeden.

De topacteurs die deze rollen vertolken zijn al even interessant, want Denzel Washington is onlangs door de website beliefnet.com uitgeroepen tot de op een na (na Mel Gibson) invloedrijkste christen in Hollywood, terwijl Russel Crowe zich vorige week heeft laten dopen. De twee stonden in de tijd dat ze nog geen oscarwinnaars waren al eens tegenover elkaar en ze werkten vaker samen met de gebroeders Scott, maar het knetterde nog niet eerder zo levensecht als nu.

De intense strijd tussen vrijheid en gerechtigheid die zij hier gestalte geven, met een prachtige finale waarin de corruptie de grote verliezer blijkt, is alleen af te raden voor wie de soms heftige audio-visuele confrontatie met expliciet drugsgebruik en geweld liever niet aan wil gaan.

Een zwarte maffiabaas en een vasthoudende rechercheur zijn aan elkaar gewaagd in een genadeloze drugsoorlog. Men neme een van de meest gerenommeerde regisseurs, twee van de meest gewilde acteurs van het moment en men voege dit alles toe aan een waargebeurd verhaal. Wat krijgt men dan? Geen originele film.Wanneer zijn beschermheer overlijdt, neemt Frank Lucas diens drugshandel in New York over en bouwt een familiebedrijf van georganiseerde misdaad op dat de Italiaanse maffiafamilies overtreft. Overtreft in omvang en omzet, in macht en invloed, maar ook in een code van beschaving en wellevendheid naar de buitenwereld toe die alleen wordt geschonden met gevaar voor eigen leven. Lucas heerst met harde hand over gezinsleden en medewerkers, terwijl hij naar buiten de schijn van ‘doorsnee en netjes’ ophoudt. Anders is dit keer dat we het niet over een Siciliaanse familie hebben, niet over Aziaten of Oost-Europeanen, maar over zwarte Amerikanen. Min of meer per ongeluk struikelt een rechercheur van het Openbaar Ministerie over de losse eindjes van het imperium en bijt zich vast in het spoor. Deze Richie Roberts is een legende in de wereld van de wetshandhaving omdat hij eens een miljoen dollar aan ongemerkte biljetten in de kofferbak van een onbewaakte auto aantrof en alles netjes inleverde bij de politie. Dit onkreukbare imago bezorgde hem een speciale aanstelling als drugsgeldjager, die hem op het spoor van Frank Lucas zet. Als dienaar van de wet die de kneepjes van het vak op straat leerde weet hij langzaam maar zeker de lijntjes van de organisatie uiteen te rafelen. Een zwarte maffiafilm, dat is misschien wel iets nieuws voor Ridley Scott, zelf een legende in Hollywood. Prachtige plaatjes van stadslandschappen en betonnen jungles, daaraan dan ook geen gebrek. Flitsende actie en ruimte voor de acteurs. Voor de nummer 1 in de drugshiërarchie nemen we dan de nummer 1 in de filmhiërarchie, Denzel Washington, die het misschien wel weer eens leuk lijkt om een bad-guy te spelen. Voor de ruwe-bolster-blanke-pit van de lange arm van de wet vragen we Russell Crowe, altijd goed in ruige rollen, en een krachtige tegenpool voor Washington. Inderdaad is Crowe heel goed in deze rol: bescheiden, rechtschapen, vasthoudend, intelligent voor een keer en naturel, zonder tics. Roberts is alleen een rokkenjager die niet erg rechtschapen is in z’n eigen huwelijk. De teleurstelling begint met de rol van Washington. Voor een goede acteur als hij krijgen we merkwaardig weinig vat op de beweegredenen van Frank Lucas. Hij trouwt een prachtige vrouw, maar we hebben geen idee wat het huwelijk voorstelt. Misschien moet hij een mysterie bljven, maar helaas raakt de teleurstelling de film precies in het hart. Als het niet duidelijk is waarom Lucas geweld gebruikt, een maffiabaas aftroeft of miljoenen verzamelt, dan is het ook niet duidelijk waarom we hem moeten verguizen of bewonderen, waarom we met zijn vrouw en broers moeten meeleven, of waarom we hem moeten veroordelen of vergeven. Je krijgt op het laatst zelfs het vermoeden dat Frank Lucas eigenlijk zelf niet weet wat hem drijft. Maar waarom zou het dan interessant zijn om dit keer een zwarte maffiafilm te maken? Geen psychologische tekening, geen symbolische verwijzingen – niets. Merkwaardig en teleurstellend is het dan ook dat Scott in beeld en verhaal in feite niet verder komt dan een kruising tussen The Godfather en The French Connection. Letterlijk: dezelfde shootouts, dezelfde crosscut montage van afrekeningen en familievieringen, dezelfde cameratrucs als in The Godfather. De spannendste scène (er is er een, dat moet gezegd: vindt Roberts de eerste grote zending drugs?) vervangt de auto uit The French Connection door een vliegtuig. Dat hadden we dus allemaal al een keer gezien. Moest Scott zo nodig zijn eigen maffiafilm maken? Is het een eerbetoon aan Francis Ford Copolla en William Friedkin? Blijft over dat de moraal van American Gangster voor een maffiafilm redelijk positief getoonzet is. Wel toont de film de dood en de daad, waarbij niemand een blad voor de mond neemt, maar de bottomline is: eerlijk duurt het langst. Een schrale troost voor een film met zoveel potentieel.