Minority Report 1

Waardering:

0.0   (0)

Determinisme, de aloude filosofische vraag of de toekomst vast staat of dat de mens een vrije wil heeft, is de basis voor deze film. Helderzienden kunnen een toekomstige moord vooraf waarnemen. De vraag is of de moordenaar, als hij dit weet, alsnog de vrije keuze heeft om die moord na te laten.Hoewel films met Tom Cruise over het algemeen niet in mijn top-tien lijstje staan, is dit toch wel een heel aardige film. De suggestie is dat je wel degelijk een keuze hebt om voor het goede te kiezen en dat het noodlot geen noodzaak is. Maar weet je dat nou echt zeker ?

In het jaar 2046 start het bedrijf "National Pre-crime" met een systeem waarbij men moorden kan voorspellen. Het succes is verbluffend en na enkele maanden is het aantal moorden met 90% teruggelopen en even later zelfs tot 0 gereduceerd. Het systeem is gebaseerd op de visioenen van drie helderzienden die een moord zien gebeuren vóórdat hij werkelijkheid wordt. Agatha, Arthur en Dashiel worden dan ook als een soort orakel-goden gezien en liggen in een tempelachtig gebouw.

Agent John Anderton is belast met het team dat ingrijpt om de voorspelde moord te voorkomen. Nadat de "pre-cogs" de moord hebben gerapporteerd (via een onnozel systeem met een houten balletje – waarom nou toch) probeert het team de visioen-beelden te analyseren en op tijd aanwezig te zijn om de moord te voorkomen. Het systeem is zo succesvol dat het landelijk ingevoerd zal gaan worden.

Maar dan komt er een kink in de kabel. Er komt bericht van de pre-cogs dat agent John Anderton binnen 36 uur ene Leo Crowe zal vermoorden; althans, zo lijkt het. We komen er achter dat John ‘een verleden’ heeft: zijn zoontje is ooit ontvoerd en nooit meer teruggekeerd. John is gescheiden en gebruikt drugs. As hij het precog-bericht ziet slaat hij op de vlucht. Al snel komt hij er achter dat de oordelen van de pre-cogs niet unaniem zijn. Agatha, de vrouw, is eigenlijk het meest bepalend voor de visioenen en de mannelijke tweeling volgt haar oordeel vaak. Maar het komt ook voor dat de tweeling iets anders ziet dan Agatha. In dat geval is er sprake van een "minority report" en dat rapport wordt verdoezeld.

Na zijn vlucht ontvoert John de pre-cog Agatha. Hij wil van haar weten wat haar "minderheidsoordeel" over zijn moord inhield. Maar dat gaat nog niet zo makkelijk. In zijn geval blijkt er geen sprake van een minderheidsoordeel. Wanneer John op de locatie komt waar hij zijn misdrijf zal plegen, lijkt het alsof hij de ontvoerder en moordenaar van zijn zoontje tegenkomt. Maar dan blijkt dat deze man veel geld heeft gekregen om zich als zodanig voor te doen (en zich dus te laten vermoorden). Agatha roept John toe dat hij een keuze heeft. Hij kan er voor kiezen om Leo niet te vermoorden. Maar er gebeurt wat de precogs meenden te zien en John wordt gearresteerd en met de andere ‘pre-daders’ min of meer levend "opgeborgen" in een soort doodskist.

Dan blijkt dat de directeur van PreCrime, Lamar Burgess, de moeder van Agatha vermoord heeft. Toen ze zwanger was nam ze ooit deel aan medische experimenten waar Agatha haar voorspellende gaven aan te danken heeft. Lamar zag het potentieel en omdat moeder vehaal kwam halen ruimde hij haar onopgemerkt uit de weg. Maar wanneer Johns vrouw dat ontdekt, bevrijdt ze John en nagelt Burgess publiekelijk aan de schandpaal. Lamar gaat op zoek naar John en de pre-cogs lijken te zien dat John vermoord zal gaan worden. Als dat op het punt staat te gebeuren, ontstaat voor Lamar een paradox: Als jij John vermoordt, is hij dader en zal hij worden opgeborgen. Als hij John niet vermoordt, hebben de pre-cogs geen gelijk en zal zijn bedrijf in elkaar storten. Hij kiest voor zelfmoord. Het voorspellende systeem blijkt niet waterdicht.

Steven Spielberg regissert met de regelmaat van de klok films die garant staan voor fraaie beelden en een prachtige sfeer. Hij heeft er een team van wetenschappelijke futurologen op gezet om de wereld van vijtig jaar van nu te schetsen. Er zitten een paar prachtige vondsten in. Het verhaal van Minority Report is eveneens heel goed, hoewel de filmversie van het verhaal soms overdone is. Philip Dick legde de toekomst noch de filosofie er erg dik bovenop.

Het interessante van het verhaal zit \'m in de morele overweging of je mag ingrijpen als je zeker weet dat iets gaat gebeuren. In het begin van de film gooit John een houten balletje naar de inspectie-agent van Justitie en die vangt hem op. John vraagt hem dan waarom hij dat doet en het simpele antwoord is natuurlijk "omdat hij anders zou vallen". Hoe weet je dat zeker? Mag je een ‘dader’ pakken die nog niks gedaan heeft? En stel nou dat je zeker zou weten dat er een ramp gaat gebeuren, wat mag je dan doen om die te voorkomen?

Je komt daar niet makkelijk uit. Dezelfde vraag speelt bij de overweging van Bush om Irak aan te vallen. Als je zeker weet, of zeker meent te weten, dat je tegenpartij kernwapens of biologische wapens zal gebruiken, mag je dan ingrijpen met een preventieve actie? Het gaat er nu even niet om dat het bewijs in dit geval flinterdun was of dat er hele andere motieven zoals olie in het geding waren. De vraag of je vooraf mag ingrijpen is op zich al erg interessant. Is dat moreel te verantwoorden? Dus mag je gebruik maken van middelen die de toekomst voorspellen of beïnvloeden en mag je je gedrag daarop afstemmen?

Je komt dan dicht bij de vraag die Maarten \'t Hart en anderen kennelijk bezig houdt: had God een wereld kunnen maken waarin geen zonde mogelijk is? Het antwoord van de Amerikaanse christen-filosoof Alvin Plantinga is "Nee". God had de mens geen vrije wil kunnen geven zonder de mogelijkheid open te laten dat de mens ten minste eenmaal voor het verkeerde zou kiezen. Maar wat vind jij? Hoe zit het met toeval? Met predestinatie? In elk geval lijkt de film er voor te kiezen om ook in dit geval de menselijke factor niet uit te schakelen. Het "systeem" werd door een misdadiger bijgestuurd (door de ‘minority reports’ weg te moffelen) en mensen hebben een keuze, ook als ze denken dat de toekomst vast staat. Dus toch geen determinisme? We zullen het nooit weten, in dit leven.

Heel onderhoudend dus en een doordenkertje bovendien. Wat taalgebruik en geweld betreft heb ik wel bezwaren. En de vragen over het realiteitsgehalte en de levensbeschouwelijke implicaties blijven echt teveel liggen.  

[eerder geplaatst op www.jaapnoordzij.nl]