Into the Wild 0

Waardering:

0.0   (0)

Het levensverhaal van Christopher John McCandless (1968-1992) lag al vijftien jaar op verfilming te wachten. Een jongen van goede komaf die al liftend door Amerika trok, zonder geld op zak. Hij wilde ontsnappen aan zijn familie en zijn, volgens hemzelf, gekwelde jeugd.

Waargebeurde expedities van natuurfanaten die de wildernis intrekken, konden we eerder zien in 'Never Cry Wolf' en 'Grizzly Man'. Hoe indrukwekkend ook, de motivaties van de hoofdpersonages bleven slechts beperkt herkenbaar.Twee jaar beleefde hij grandioze avonturen en ondervond onderweg veel vriendelijkheid. Maar zijn ouders en zusje konden slechts raden waar hij was; hij liet niets van zich horen. Hij liep met zijn hoofd in de wolken, had altijd een diep citaat
paraat en zag leven van de natuur en reizen zonder geld als manieren om zuiver te worden, het echte leven te ervaren. ,,Geld maakt mensen te behoedzaam’’, was zijn stelling. Het eindigde in een tragische, eenzame dood en realistisch zelfbesef; deze extreem getalenteerde jongen stierf in een verroest autobuswrak in Alaska. Chris McCandless was toen 24; hij hongerde dood omdat hij een giftige plant at. Na twee jaar totale vrijheid, dapper reizen en intens genieten van Amerika’s overstelpende natuur, moest hij zijn verlies erkennen. Het klinkt in een paar, beverig geschreven woordjes: ‘Geluk is alleen echt als het gedeeld is.’ Twee weken later werd hij gevonden door elandjagers.
Zijn verhaal is in 1993 uitgezocht en opgetekend door Jon Krakauer. Zijn boek De wildernis in bereikte ook in Nederland een groot publiek. Het gaf inzicht in de drijfveren en psyche van deze jongen. Krakauer vergelijkt hem met de Ierse monniken die in simpele bootjes van dierenhuiden de oceaan op gingen zonder te weten hoe dat zou aflopen. McCandless schonk al zijn spaargeld aan Oxfam (24.000 dollar!) en trok met zijn oude Datsun de wereld in. Soms at hij dagenlang bijna niks; alleen wilde planten. ,,Chris leefde bij een strikte morele code die hij ook aan anderen oplegde.’’ Hij wilde zijn valse zelf kwijtraken. Een typisch romantisch, soms dweperig ideaal. Maar toch: de radicaliteit waarmee de jonge hemelbestormer brak met het aardse slijk (,,met typerende overdrijving’’) raakt wel een snaar. Je voelt: dit is menens. Hij moest wel, om de zin van zijn leven en zijn identiteit te vinden. En eenmaal in Alaska, deed hij bijna alles goed. Maar hij vergat dat in de lente het riviertje dat hem van de bewoonde wereld scheidde, zou zwellen tot een brullende stroom en hij vergiste zich één pagina in zijn plantengids. 

Zelf-man-wording
Regisseur Sean Penn levert met Into the Wild zijn meesterstuk. Hij herkent zich in McCandless’ wildheid. Subtiel laat hij zien waar de jongen mentaal de fout inging. Het spel van Emile Hirsch (‘McCandless’) is goed. Extra spannend wordt het omdat de acteur voor de film echt vermagerde en de tocht in de Coloradorivier zijn eerste kajakervaring was. Penn deed tien jaar over het vinden van de juiste vorm voor McCandless’ pelgrimage, en over het meekrijgen van McCandless’ familie. Hij knipt de verfilming in zes stukken: ‘Geboorte’, ‘Jeugd’, ‘Puberteit’, ‘Manwording’, ‘Familie’ en ‘Inzicht’. De kijker krijgt de wankele bodem te zien; zijn arrogante vader, ruimtetechnoloog, verliet zijn vrouw om met Chris’ moeder een nieuw gezin te stichten – zonder haar te trouwen. Na Chris’ geboorte verwekte hij nog een kind bij zijn eigenlijke vrouw. Als Chris dit ontdekt en zich realiseert zelf een bastaard te zijn, knapt er iets. ,,Het was voor hem alsof een rivier omkeerde en de berg op stroomde’’. Het versterkt zijn koppigheid. De jongen plant zijn ontsnapping en zelf-man-wording zorgvuldig. Zo laat hij maanden de post elders bezorgen, waardoor zijn ouders te laat ontdekken dat hij allang met de noorderzon vertrokken is.
De dwarse manier waarop McCandless gaat leven, zorgt er intussen voor dat er dingen gaan wrikken en stromen in de levens van de mensen die hij onderweg ontmoet. Zijn vrijheid en onbevangenheid werken duidelijk aanstekelijk en mensen willen ook best voor hem zorgen. Hij mag lang bij een sympathiek hippiestel blijven, op zo’n oer-Amerikaans trailerpark in de woestijn. Hij keert later zelfs bij hen terug, dolgelukkig ze weer te zien. Dat maakt hem raadselachtig. Maar vlak voor hij daar serieuze verkering dreigt te krijgen, ontsnapt hij toch weer, niet van zijn Alaskaplan af te brengen.
Zijn bodemloze jeugd, het verraden zijn, maken hem sociaal gehandicapt. Hij kan en wil zich (nog) niet binden. Tegelijk is hij wel trouw aan mensen die hem onderweg hielpen; die krijgen twee jaar lang roerende post. Geen ander dan Penn, zelf ‘wild’ geweest, kon deze manke pelgrimsreis zo verfilmen: de delirische vreugde van de uitbraak; de vrijheid in; de weg op, met de kajak de Colorado afpeddelen van Grand Canyon tot in Mexico; 36 dagen geen mens zien, in een grot leven, van rijst en vis; meehelpen bij de graanoogst op de Great Plains achter het stuur van een grote combine; vriendschappen sluiten en toch weer vertrekken; en dan de verdwijning. De grootse Noord-Amerikaanse natuur is een personage op zich geworden. Eigenlijk krijg je er zelf ontzettend de reiskriebels van. 

Merg en been
Penn vergeet intussen de gebroken ouders niet. Zij zoeken de kerk weer op en ,,zelfs hun gelaatstrekken veranderen.’’ De muziek van Eddie Vedder (Pearl Jam) en de prachtige songs maken de film klassiek. McCandless wordt een Amerikaanse held met een diepere, tragische laag: parmantig en dom, eenzijdig-slim, obstinaat, begrijpelijk, hartveroverend en dapper – zeker dapper. Misschien is het mede zijn onmatig zelfvertrouwen en perfectionisme dat hem de das omdeed. Geen risico had hem nog echt bang gemaakt, totdat het gebeurde. Hij dronk de boeken in van Henri Walden Thoreau, Jack London en vooral Leo Tolstoj; wilde zelf een woudloper zijn. Ergens doet het denken aan die Koreaanse schooljongen die zich vorig jaar ongeliefd voelde en psychisch verward raakte. De afloop van dát verhaal is bekend: díé jongen kocht een arsenaal aan wapens en schoot een halve high school dood. Bij hem sloeg alles naar binnen.
McCandless zocht het in een kluizenaarsbestaan, leefde als een asceet, ging kopje-onder in de natuur, tomeloos reizen vol woeste vreugde en vrijheids- en schoonheidsverslaving. Hij kon behulpzaam zijn, ijverig, vrolijk, totaal onbaatzuchtig – en tegelijk soms langdurig elk menselijk gezelschap mijden. Een zwart-witdenker die zijn schrijvershelden op een te groot voetstuk plaatste en tegelijk een beschadigde puber met bindingsangst. Een ridder die in zijn eigen zwaard viel. Zijn uiteindelijk besef (‘Geluk is alleen echt als je het deelt’) gaat door merg en been.

[Met toestemming overgenomen uit Nederlands Dagblad 6 juni 2008]

Waargebeurde expedities van natuurfanaten die de wildernis intrekken, konden we eerder zien in Never Cry Wolf en Grizzly Man. Hoe indrukwekkend ook, de motivaties van de hoofdpersonages bleven slechts beperkt herkenbaar. De gemiddelde kijker zal hun biologische fascinatie immers niet in verhouding vinden staan tot de gevaren en barre omstandigheden waaraan zij zichzelf blootstellen.

Bij Into the Wild ligt dat anders. Chris McCandless, een intelligente en getroubleerde jongeman, studeert begin jaren negentig af aan de universiteit. Hij ontvlucht daarna radicaal zijn familie, zonder een spoor achter te laten. Hij trekt door heel Amerika, met enkel (literair) leesvoer en een veldfles in zijn rugtas, speurend naar waarheid, geluk, vrijheid, volwassenheid, zingeving, zuivering, troost en uitdaging. Al pakt hij zijn zoektocht radicaal aan, zijn drijfveren zijn herkenbaar voor ieder mensenleven. Zeker voor wie, als Chris, bekend is met familiedrama’s en het verdriet dat ouders uit de jaren zestig-generatie hun kinderen vaak aandoen met hun instabiliteit en doorgeschoten vrijheidsidealen.

Als een Franciscus van Assisi schenkt Chris zijn geld weg om als bezitloze zwerver met een andere naam de eenzaamheid op te zoeken. Hij keert zich af van de door hem voor zinloos gehouden twintigste-eeuwse carrière-eisen en zijn materialistische ouders. Het is treffend in beeld gebracht hoe zij op hun beurt worden geconfronteerd met hun eigen falen en gemis. Maar ook bij de boeren, hippies, nudisten en andere kleurrijke personages die Chris onderweg ontmoet, vindt hij niet de waarheid die echt vrijmaakt.

Sean Penn, die vooral bekend is om zijn indrukwekkende acteerspel, bouwt hier als regisseur ook overtuigend aan de ontwikkeling van zijn hoofdpersonage. Net als Penns gedenkwaardige rol van ter dood veroordeelde in Dead Man Walking, komt Chris in aanraking met een diepgelovige die zich over hem ontfermt. In dit geval is dat een zich als stiefopa opwerpende weduwnaar, een prachtige, voor een oscar genomineerde bijrol van Hal Holbrook. Hoewel Chris zijn levenslessen niet op tijd lijkt te beseffen, werkt Penn in de dramatische ontwikkeling toe naar een finale waarin fysieke beproeving en spirituele verlossing elkaar op indrukwekkende wijze versterken.

Samen met de filosoferende voice-overs en het effectief in beeld gebrachte natuurschoon biedt deze rijke inhoud een, zeker voor jongeren, prachtig portret van mens en milieu in hun gezamelijk kreunen onder de barensweeën van hun verlossing.