1492: Conquest of Paradise 0

Waardering:

0.0   (0)

De ontdekking van Amerika is misschien wel de grootste gebeurtenis in de menselijke geschiedenis geweest. Waarmee zullen we de revolutionaire reis van Christoffel Columbus vergelijken? De film 1492: Conquest of Paradise maakt invoelbaar dat hij de wereld nog dramatischer veranderde dan de landing op de maan of de komst van de computer.Wat een verhaal zit er in de kans om helemaal opnieuw te beginnen als de mensheid een onbedorven, onontgonnen werelddeel betreedt. Wat voor gezicht toont de mens dan? Regisseur Ridley Scott gaat zulke onderwerpen niet uit de weg in zijn epische films, of die nu in Rome, de ruimte of in 1492 spelen. Steeds tast hij af wat een religieuze kijk en een seculiere kijk uitmaakt in een wereld die soms vijandig en soms kansrijk is en waarin de mens in staat is tot de grootste prestaties en de laagste misdaden.

In 1492 vond een ontdekking van metafysische proporties plaats: de ontdekking dat de wereld rond is, dat er altijd al andere culturen hebben bestaan, dat de blanke, ‘beschaafde’ mens uit het christelijke Europa niet langer het middelpunt van het universum is. Maar wie of wat is het dan wel? Geen wonder dat de katholieke kerk van die dagen argwanend stond tegenover nieuwe uitvindingen, ontdekkingen en wereldreizen: wordt God daarmee verdreven? En misschien kunnen we zeggen dat de westerse mens sindsdien nog steeds met die vragen worstelt. Heet wat films tonen in feite een zoektocht naar houvast in die situatie of proberen tot inzicht te komen door het spoor terug te volgen. Wat is er gebeurd dat de wereld de afgelopen 500 jaar zo onherkenbaar veranderd is?

Christoffel Columbus wordt in Scotts versie neergezet als een ambitieuze dromer, een gedreven man die gelooft in ongekende mogelijkheden. Niet zozeer om eigen gewin, maar uit een diep verlangen om zijn leven groots en meeslepend te laten zijn. Verassende keus voor deze rol is de Franse acteur Gerard Depardieu, die inderdaad heel aardig die mengeling van naïviteit en vasthoudendheid vertolkt. Mooi is het eerste deel van de film waarin de spanning wordt opgebouwd of deze gewone kerel er in slaagt de grootste droom van zijn tijd te verwezenlijken, ondanks tegenwerking van kerk en adel. De eerste voet aan Amerikaanse wal en al die andere momenten zijn behoorlijk zwaar aangezet, maar toch is het mooi om hem te zien slagen, juist omdat het hem niet om de prestatie of het bezit gaat. Scott heeft de cameraman kennelijk de vrije hand gegeven om de schitterendste plaatjes te schieten. Het is gewoon jammer om de film op een eenvoudig tv-scherm te kijken.

Het middendeel van de film zakt af naar een gewelddadige fase waarin ’s mensen ijdele hebzucht en wreedheid de goede bedoelingen van Columbus frustreren (of dat historisch correct is zullen we wel nooit weten). Er vindt een onsmakelijke slachting plaats onder een van de indianenstammen en Columbus wordt wegens wanbeheer van de nieuwe eilanden in de Spaanse gevangenis geslingerd. Vragen over de onuitroeibare slechtheid van de mens versus gelijkheid en vredelievendheid zetten de betrokkenen tegen elkaar op. Wil Scott maar zeggen dat politiek en macht altijd alles verpesten? Is ieder, ook de kerk altijd maar op eigen voordeel uit? Wat maakt het kwaad, hier in de persoon van Don Moxica, nu zo onuitroeibaar en het "paradijs" tot een ramp? Of maakt het kwetsbare geloof dat er meer en hogere dingen zijn mensen toch tot de grootheid en glorie van de mens (vergelijk Psalm 8)?

Het laatste deel van de film keert weer terug naar de biografie van een van de grootste mannen uit de wereldgeschiedenis en laat weer dat motief terugkeren dat zijn ontdekking van immense betekenis is geweest. Columbus verkeert onder koningen. Wie qua film bijvoorbeeld van The Mission houdt zal ook 1492 waarderen. Maar hier gaat het niet om de strijd voor het geloof in een enkel indianendorp; hier draait het om de onomkeerbare nalatenschap van het geloof van een enkeling voor de hele ‘global village’.