Mean Streets 0

Waardering:

0.0   (0)

In zijn vroege, autobiografische film Mean Streets introduceert legendarische regisseur Martin Scorsese de thema’s die hij de rest van zijn loopbaan zou blijven uitwerken: geweld, moeizame relaties, wanhoop, boetedoening, maar ook een hevig verlangen naar verlossing.Martin Scorsese (1942) staat vooral bekend om zijn roerige portretten van outcasts, gangsters en vechtersbazen: Taxi Driver, Raging Bull, Goodfellas, Cape Fear, Casino, Gangs of New York, The Departed. Stuk voor stuk knap gemaakte, maar bijzonder zwartgallige producties. Vanwaar die obsessie met geweld en frustraties?

De Italo-Amerikaanse regisseur wijdt er in interviews graag over uit. Hij groeide op in Little Italy, een turbulente migrantenwijk in New York. Tegenover zijn huis stond een sociëteit waar de maffiosi, met hun glimmende auto’s en blonde liefjes, hun zaken regelden – niet zelden met bruut geweld. De jonge Martin kon er uren naar zitten loeren. Net als zijn vrienden wilde hij later ook gangster worden, maar als astmapatiënt hield hij het nooit lang uit op straat. Terwijl zijn maten de buurt onveilig maakten, dook hij de plaatselijke kerk of bioscoop in om op adem te komen. Beide maakten een onuitwisbare indruk: als tiener ambieerde Scorsese het priesterschap, maar toen hij van het seminarie werd geschopt koos hij toch maar voor de filmacademie.

De film waarin al deze vormende elementen het mooist zijn verbeeld is Mean Streets, Scorseses autobiografische derde film uit 1973. Harvey Keitel speelt zijn alter ego Charlie, die we in een van de eerste scènes zien biechten in de kerk. In voice-over klinken zijn gedachten (ingesproken door Scorsese zelf): ‘You don’t make up for your sins in church. You do it in the streets. The rest is bullshit, and you know it.’

Charlie is zich maar al te bewust van zijn zonden, maar met het opzeggen van een handvol weesgegroetjes zijn die wat hem betreft nog niet gewist. Terwijl hij met zijn vrienden rondhangt in de Italiaanse buurt en kleine klusjes opknapt voor zijn oom, de lokale maffiabaas, worstelt hij met de strijd tussen de geest en het vlees. Wanneer hij in zijn stamkroeg een dansje waagt met een stripper, houdt hij meteen zijn hand boven een lucifer als herinnering aan het hellevuur.

Charlie raakt ervan overtuigd dat God zijn jeugdvriend Johnny Boy (een maniakale DeNiro) op zijn pad heeft gestuurd als ultieme vorm van boetedoening. Johnny is een gevaar voor zichzelf en iedereen in zijn omgeving, maar Charlie blijft hem door dik en dun trouw, met dramatische gevolgen.

Mean Streets is een rauwe film met een kabbelend verhaal, maar ook een zeldzaam eerlijk portret van een jonge man die worstelt met zijn geloof en geweten. Cinematografisch is het een bruisende trip waar moderne filmers als Quentin Tarantino en Spike Lee zich duidelijk door lieten inspireren.

Religie bleef een rode draad in Scorseses oeuvre. Bijna al zijn hoofdpersonen zijn wanhopig op zoek naar verlossing. Dat ze die zelden vinden, zal te maken hebben met het persoonlijke geloof van de filmmaker. ‘Ik ben ervan overtuigd dat ik naar de hel ga’, biechtte hij ooit op in een interview, naar aanleiding van zijn zoveelste scheiding. Er zijn, met name in Amerika, christenen die dat vermoeden zullen beamen, omdat Scorsese in hun ogen verantwoordelijk is voor een van de meest blasfemische films aller tijden: The Last Temptation of Christ uit 1988 (zie de bespreking elders op deze site).

Even los van de vraag hoe dubieus die film naar Bijbelse maatstaven is: in wezen is The Last Temptation veel meer een variant op Mean Streets dan een Bijbelfilm. Scorsese is keer op keer zijn eigen verhaal blijven vertellen, over een man die worstelt met twijfels en verleidingen, maar deep down blijft verlangen naar een leven op de smalle weg.

Scorseses blijft die geestelijke zoektocht voortzetten – momenteel werkt hij aan een verfilming van de uitgesproken rooms-katholieke roman Stilte van Shusaku Endo.