Baaria 0

Waardering:

0.0   (0)

Groots en meeslepend en zonder wrok mijmeren over verwarrende beslissingen en onoverbrugbare verschillen.overgenomen van www.katholieknieuwsblad.nl

Italiaanse regisseurs doen in hun films graag een heel tijdsgewricht of familiekroniek uit de doeken. Bij deze epische traditie van onder meer Visconti, Leone en Bertolucci sluit het werk van de Siciliaan Giuseppe Tornatore aan. Maar zijn toon herinnert aan de fragmentarische nostalgie van Fellini. Persoonlijke terugblikken op de (film)geschiedenis vormen een terugkerend thema in Tornatores werk, met name rond de tijd dat de liberale ideologieën zijn land verraadden en verscheurden. Ook zijn nieuwste generatiegeschiedenis, die de periode van de jaren twintig tot nu bestrijkt, bevat autobiografische elementen, al werd Tornatore zelf pas na de oorlog geboren. Baarìa is een portet van Bagheria, de plaats waar hij geboren en getogen is. De worsteling met fascisme en communisme van het naast Palermo gelegen dorp houdt hij als exemplarisch voor heel Italië. Hij laat je meekijken door de ogen van een gedreven communist, die de armoede wil aanpakken waar de Kerk zou hebben gefaald.

Tornatore toont hoe de Kerk steeds –letterlijk en figuurlijk – op de achtergrond blijft, ook voor een seculiere Italiaan of zelfs maffioso. Niet voor niets was de filmmaker, samen met zijn vaste componist Ennio Morricone en acteur Raoul Bova (beiden katholiek), aanwezig toen de paus afgelopen november een bijeenkomst voor kunstenaars hield in de Sixtijnse kapel. De onuitwisbaarheid van het katholieke erfgoed bleek eerder bij Pasolini, die als communistisch regisseur het Matteüs-evangelie verfilmde. Maar Pasolini bleef, net als Bertolucci of Bellocchio, een linkse propagandist. Tornatore is meer een twijfelaar. Zijn werk roept de partijschap tussen Don Camillo en Peppone in herinnering, maar dan vanuit de getroebleerde invalshoek van Peppone, de communistische burgemeester die toch graag zijn kinderen liet dopen.

Het hoofdpersonage tracht de idealen van katholicisme en socialisme te verenigen, maar hij verdwaalt, met de toeschouwer, in een kluwen van politieke frustraties, gezinsgeluk en morele botsingen. Het communisme brengt niet de verhoopte pot goud, maar een nest gifslangen. En dat doet hem terugdenken aan zijn jeugd. Had Bagheria er rooskleuriger uitgezien als hij andere beslissingen had genomen? Tornatore biedt meer dan bitter sentiment over gemiste kansen. Hij gaat verder dan weemoedig terugblikken naar een voorgoed voorbije periode, zoals Wim Sonneveld ooit 'het dorp' bezong. Keuzes zijn niet terug te draaien, maar het positieve uit het verleden moet je koesteren om te voorkomen dat wroeging en zelfkritiek destructief worden, zo leert Tornatore. Hij laat je huilen om het verleden, maar tovert ook een mager zonnetje achter de wolken boven Italië.

Wie ondubbelzinnige duidelijkheid eist, is niet aan het juiste adres bij de bij vlagen chaotische Tornatore, die niet alleen de kijker, maar soms ook zichzelf verliest. Maar met zijn tienduizenden figuranten is hij groots en meeslepend voor wie ervan houdt zonder wrok te mijmeren over verwarrende beslissingen en onoverbrugbare verschillen.