Millennium: Mannen die vrouwen haten 0

Waardering:

0.0   (0)

De thriller Millennium: Mannen die vrouwen haten gaat om een complot van oud-nazi’s en verkrachters. Een film als een mokerslag, door de martelings- en verkrachtingsscènes. Die maken het kijken een beproeving. Wraak is de rode draad.Mikael Blomqvist is een aardige, charmante speurder. Een schatrijke oud-zakenman, Henrik Vanger, benadert hem met een verzoek. Veertig jaar geleden is zijn nichtje Henriët op 16-jarige leeftijd verdwenen. Blomqvist trekt in een tuinhuisje bij het landhuis van de Vangers. De oude Henrik heeft drie broers, allen oud-nazi’s. Henriët blijkt het slachtoffer van een duister familiegeheim. Bij zijn speurtocht krijgt hij hulp van de 24-jarige Lisbeth Salander. Met haar vormt hij een duo, waarin Salander de in thrillers traditioneel-mannelijke eigenschappen heeft – wraakzucht, geweld, geen contactuele eigenschappen – en Blomqvist de meer vrouwelijke. Zij redt Blomqvist uit handen van de dader. Die steekt zij daarna in brand, zodat hij alvast in de hel is. Want een Lisbeth Salander heeft altijd lucifers bij de hand. Wraak is een levenskracht, en is hier de hele moraal: ,,Wees geen slachtoffer, doe een ander terug wat hij jou deed.’’ 

,,Ik vroeg me af,’’ zei schrijver Stieg Larsson over haar in het enige interview dat hij ooit gaf over zijn nu verfilmde thrillers, ,,hoe Pippi Langkous zou zijn als zij eenmaal groot was.’’ Hij kwam uit bij een meisje dat misbruikt is. Een hoogbegaafde, in zichzelf opgesloten punk met neusring, piercings en een zwarte kuif. Een zwarte wraakengel. Zij is onder curatele van een voogd. Deze chanteert haar; ze krijgt alleen geld van haar rekening als ze seksuele diensten verleent. Salander chanteert hem op haar beurt, met filmbeelden. Ze tatoeëert op zijn borst: ,,Ik ben een sadist en een verkrachter’’. 

Salander is een rol van Noomi Rapace. De agressie spat eraf, een magere, nerveuze spijker. Geen methode-acteur die acteerstijlen inzet. Nee: alles op instinct, van binnenuit, totaal versmeltend met haar personage. ,,Ik heb genoten van de scenes waarin Salander haar monster loslaat en anderen pijn doet. Ik denk dat de voogd haar verkracht omdat hij bang voor haar is. Mag een vrouw dan terugverkrachten? Ik vind van wel.’’ (Rapace in NRC-Handelsblad). Dit is griezelig. Hier vervloeit de grens tussen acteerwerk en bezetenheid. Regisseur Orlev wilde verkrachting per se niet als ‘mooi drama’ verfilmen en benadrukte het geweld.
Een film over een wereld zonder mededogen. Het kwaad is alleen te overwinnen door het met eigen middelen te bestrijden. De film suggereert dat dit een prettige ontlading is. Filmrecensenten schreven al dat de ergste scenes in de buurt komen van ‘torture porn’, martelporno. Toch luchten ze wel op, vond een recensent. 

Het verdere verhaal is ingenieus, maar te vol. De reeks oude moorden die het duo eerst moet oplossen, zijn allemaal even idioot en gruwelijk. Het is té grotesk. Teksten uit Leviticus over rein en onrein zijn letterlijk toegepast door de nazi’s, die antisemitisch zijn en Joodse slachtoffers kiezen. Je weet dat je naar werk van de Zweedse Lotusgroep kijkt en niet naar echt bloed, toch laat het je verdoofd achter. De regisseur wilde de grimmigheid van de boeken van Larsson op film hebben. Het is een verhaal dat alleen rijke westerlingen kunnen bedenken. In Afrika komen ze daar niet op. 

Larsson stierf op zijn vijftigste aan een hartaanval. Hij kreeg in Zweden tot die tijd enige faam als vasthoudende linkse onderzoeksjournalist, die veel wist over extreem-rechtse, nazistische groeperingen. Na zijn dood volgde de doorbraak van de Millennium-serie. Deze zomer is het de grote boekenhit in de wereld. Nou ja, de westerse wereld dan. De miljoenenerfenis die zo is ontstaan, gaat echter niet naar zijn levenspartner van dertig jaar, omdat hij verzuimde haar te huwen. Zijn vader en zijn broer krijgen alles.